wisdomking

สืบสานภูมิปัญญาเส้นทางผ้าไหม

มิติแห่งรสชาติโกโก้ สู่ Superfood เพื่อสุขภาพ

มิติแห่งรสชาติโกโก้ สู่ Superfood เพื่อสุขภาพ จากผลไม้แห่งป่าเขตร้อน สู่ “อาหารของเทพเจ้า” ที่มากกว่าความหวาน เมื่อเอ่ยถึง “โกโก้” ภาพแรกที่ผุดขึ้นในใจของใครหลายคนคงเป็นแก้วเครื่องดื่มสีน้ำตาลเข้มที่หอมหวาน ผงสีน้ำตาลที่โรยหน้าขนม หรือช็อกโกแลตแท่งที่ละลายในปาก แต่ในความเป็นจริง โกโก้มีเรื่องราวลึกซึ้งกว่านั้นมาก เพราะต้นทางของมันคือ “ผลไม้” จากต้นไม้เขตร้อนที่มีรสชาติซับซ้อน มีเสน่ห์เฉพาะตัวไม่แพ้กาแฟหรือไวน์ และเมื่อแปรรูปอย่างถูกวิธี ยังจัดเป็นหนึ่งใน Superfood ที่อุดมด้วยสารอาหารและสารต้านอนุมูลอิสระ “อาหารของเทพเจ้า” ย้อนรอยตำนานโกโก้ โกโก้มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Theobroma cacao ซึ่งคาโรลัส ลินเนียส นักพฤกษศาสตร์ชาวสวีเดน ตั้งไว้เมื่อปี ค.ศ. 1753 คำว่า “Theobroma” มาจากภาษากรีก แปลว่า “อาหารของเทพเจ้า” สะท้อนให้เห็นว่าโกโก้เป็นของล้ำค่ามาตั้งแต่อดีต หลักฐานทางโบราณคดีพบร่องรอยการใช้โกโก้ในภาชนะดินเผาของชนพื้นเมืองแถบลุ่มน้ำอเมซอนตอนบน (ประเทศเอกวาดอร์ในปัจจุบัน) เก่าแก่ถึงราว 5,000 ปี ต่อมาอารยธรรมโอลเมก มายา และแอซเท็กในอเมริกากลาง ได้นำเมล็ดโกโก้มาบดผสมน้ำ พริก และเครื่องเทศ ทำเป็นเครื่องดื่มรสขมเข้มข้นที่ใช้ในพิธีกรรมและดื่มกันในหมู่ชนชั้นสูง ชาวแอซเท็กถึงกับใช้เมล็ดโกโก้เป็น “เงินตรา” แลกเปลี่ยนสินค้าได้จริง เมื่อชาวสเปนนำโกโก้เข้าสู่ยุโรปในศตวรรษที่ 16 ก็มีการเติมน้ำตาลจนกลายเป็นเครื่องดื่มยอดนิยมของราชสำนัก และในศตวรรษที่ 19 นวัตกรรมการบีบแยกไขมันโกโก้ (ค.ศ. 1828) ได้ปูทางไปสู่ผงโกโก้ชงดื่ม และช็อกโกแลตแท่งที่เรารู้จักกันในปัจจุบัน 💡 รู้หรือไม่? Cacao กับ Cocoa ต่างกันอย่างไร Cacao (คาเคา) มักใช้เรียกต้น ผล และเมล็ดดิบ หรือผลิตภัณฑ์ที่ผ่านความร้อนน้อย เช่น คาเคานิบส์ ผงคาเคา Cocoa (โกโก้) มักใช้เรียกผลิตภัณฑ์ที่ผ่านการคั่วหรือแปรรูปแล้ว เช่น ผงโกโก้ เนยโกโก้ ในทางปฏิบัติทั้งสองคำมักใช้แทนกันได้ และไม่มีมาตรฐานทางกฎหมายที่แยกชัดเจน ในบทความนี้จึงใช้คำว่า “โกโก้” เป็นหลัก กว่าจะมาเป็นโกโก้ หรือช็อกโกแลตแสนอร่อย ผลโกโก้สุกมีลักษณะเป็นฝักขนาดราวฝ่ามือ สีเหลือง ส้ม หรือแดงตามสายพันธุ์ ภายในมีเมล็ดประมาณ 30–50 เมล็ด ห่อหุ้มด้วยเนื้อสีขาวรสหวานอมเปรี้ยว เมล็ดสดในตอนนี้ยังไม่มีกลิ่นช็อกโกแลต แต่มีรสขมและฝาด กลิ่นรสของโกโก้ที่เราคุ้นเคยจะเกิดขึ้นได้ต้องผ่านขั้นตอนสำคัญดังนี้ 1 เก็บเกี่ยวและแกะฝัก ตัดผลโกโก้ที่สุกพอดีจากต้น แล้วผ่าฝักนำเมล็ดออกมาพร้อมเนื้อสีขาว 2 หมัก (Fermentation) นำเมล็ดพร้อมเนื้อหุ้มไปหมักในกล่องไม้หรือกองใต้ใบตองประมาณ 5–7 วัน และต้องพลิกกลับเป็นระยะ ยีสต์และแบคทีเรียจะเปลี่ยนน้ำตาลในเนื้อหุ้มเป็นแอลกอฮอล์และกรด ความร้อนและกรดที่เกิดขึ้นจะซึมเข้าสู่เมล็ด ทำให้ความฝาดลดลงและเกิด“สารตั้งต้นของกลิ่นช็อกโกแลต” ขั้นตอนนี้จึงเป็นหัวใจของคุณภาพ 3 ตากแห้ง (Drying) นำเมล็ดที่หมักแล้วไปตากแดดประมาณ 5–7 วัน จนความชื้นเหลือประมาณ 7% เพื่อหยุดการหมักและป้องกันเชื้อรา จะได้เมล็ดโกโก้แห้งที่พร้อมเก็บรักษาหรือจำหน่าย 4 คั่ว (Roasting) การคั่วช่วยพัฒนากลิ่นหอมผ่านปฏิกิริยาเมลลาร์ด (Maillard reaction) ฆ่าเชื้อจุลินทรีย์ และทำให้เปลือกแห้งกรอบแกะออกง่าย อุณหภูมิและเวลาในการคั่วมีผลต่อรสชาติไม่แพ้การคั่วกาแฟ 5 กะเทาะเปลือก (Winnowing) บดเมล็ดให้แตก แล้วใช้ลมเป่าแยกเปลือกออก ส่วนที่เหลือคือเนื้อเมล็ดชิ้นเล็ก ๆ ที่เรียกว่า “โกโก้นิบส์” ภาพที่ 1 เส้นทางของโกโก้ จากผลสุกสู่ผลิตภัณฑ์หลากหลายรูปแบบ โกโก้นิบส์ (Cacao Nibs) โกโก้ในรูปแบบที่ใกล้ธรรมชาติที่สุด โกโก้นิบส์ คือเนื้อในของเมล็ดโกโก้ที่ผ่านการหมัก ตากแห้ง คั่ว และกะเทาะเปลือกออกแล้ว มีลักษณะเป็นเกล็ดเล็ก ๆ สีน้ำตาลเข้ม เนื้อสัมผัสกรุบกรอบคล้ายถั่ว ภายในประกอบด้วยไขมันโกโก้ราวครึ่งหนึ่งของน้ำหนัก ที่เหลือคือเนื้อโกโก้ซึ่งอุดมด้วยใยอาหารและแร่ธาตุ รสชาติของนิบส์คือเสน่ห์ที่แท้จริงของโกโก้ คือความขมนำ ตามด้วยความเปรี้ยวอ่อน ๆ และความกลมกล่อม พร้อมกลิ่นหอมที่แตกต่างกันไปตามสายพันธุ์และแหล่งปลูก บางแหล่งให้กลิ่นผลไม้ บางแหล่งให้กลิ่นถั่วหรือคาราเมล ภาพที่ 2 โกโก้นิบส์ เกล็ดโกโก้กรุบกรอบที่พร้อมรับประทาน โกโก้นิบส์สามารถรับประทานได้ทันที จึงเหมาะกับสายรักสุขภาพมากที่สุด เพราะไม่มีน้ำตาลและนมเข้ามาเจือปน ประกอบด้วยใยอาหาร แมกนีเซียม ธาตุเหล็ก โพแทสเซียม ทองแดง และสารต้านอนุมูลอิสระกลุ่มโพลีฟีนอลและฟลาโวนอล ปัจจุบันโกโก้นิบส์มีวางจำหน่ายทั่วไปทั้งในร้านค้าเพื่อสุขภาพ ร้านคราฟต์ช็อกโกแลต และร้านค้าออนไลน์ รวมถึงผลิตภัณฑ์จากเกษตรกรผู้ปลูกโกโก้ในประเทศไทย วิธีรับประทานก็ง่ายมาก จะโรยบนโยเกิร์ต ข้าวโอ๊ต สลัด หรือสมูทตี้โบวล์แทนอัลมอนด์ ใส่ในคุกกี้และขนมอบแทนช็อกโกแลตชิป หรือนำไปปั่นละเอียดกับนมอุ่น ๆ ก็จะได้ช็อกโกแลตร้อนแบบเข้มข้นที่ไม่ต้องเติมน้ำตาลมาก จากนิบส์สู่ผลิตภัณฑ์โกโก้หลากรูปแบบ เมื่อนำโกโก้นิบส์มาบดละเอียด ความร้อนจากแรงเสียดทานจะทำให้ไขมันในเมล็ดละลาย ได้เป็นของเหลวข้นสีน้ำตาลเข้มที่เรียกว่า โกโก้แมส (Cocoa Mass) หรือ โกโก้ลิเคอร์ (Cocoa Liquor) ซึ่งเมื่อเย็นตัวจะแข็งเป็นก้อน นี่คือ “โกโก้แท้ 100%” ที่เป็นวัตถุดิบตั้งต้นของผลิตภัณฑ์ทั้งหมด ✓คราฟต์ช็อกโกแลต (Craft Chocolate) นำโกโก้แมสมาผสมน้ำตาล (และนมสำหรับช็อกโกแลตนม) ผ่านการบดละเอียดและกวนนวด (Conching) ให้เนื้อเนียน ก่อนเทมเปอร์และขึ้นรูป ผู้ผลิตแบบคราฟต์มักคัดเมล็ดจากแหล่งเดียว (Single Origin) และใช้ส่วนผสมน้อยชิ้น เพื่อให้รสชาติของแหล่งปลูกโดดเด่นที่สุด ✓ผงโกโก้ (Cocoa Powder) นำโกโก้แมสไปอัดด้วยแรงดันสูงเพื่อแยกไขมันออก จะได้กากโกโก้แข็ง (Cocoa Cake) ซึ่งนำมาบดเป็นผงโกโก้ที่ขายตามท้องตลาดสำหรับชงดื่มและทำขนม ✓เนยโกโก้ (Cocoa Butter) คือไขมันที่แยกออกมา มีสีเหลืองนวล ละลายที่อุณหภูมิใกล้ร่างกาย จึงนิยมใช้ในเครื่องสำอางและผลิตภัณฑ์บำรุงผิว และเป็นส่วนผสมสำคัญของช็อกโกแลต ✓ไวท์ช็อกโกแลต (White Chocolate) ทำจากเนยโกโก้ผสมนมผงและน้ำตาล โดยไม่มีเนื้อโกโก้สีน้ำตาลเลย จึงมีสีขาวนวล และแทบไม่มีสารฟลาโวนอลแบบเดียวกับดาร์กช็อกโกแลต ภาพที่ 3 ผลิตภัณฑ์จากโกโก้ (จากขวา) เมล็ดโกโก้ โกโก้นิบส์ โกโก้แมส ผงโกโก้ และเนยโกโก้ การหมัก ตาก และคั่ว ตัวแปรสำคัญของคุณภาพ นอกจากแหล่งปลูกและสายพันธุ์ กระบวนการหลังเก็บเกี่ยวก็มีผลต่อคุณภาพและรสชาติไม่แพ้กาแฟเลย โกโก้ที่หมักได้สมบูรณ์และควบคุมได้ดี จะมีความเปรี้ยวสดชื่นคล้ายผลไม้ (Fruity) พร้อมกลิ่นหอมซับซ้อน เมล็ดกลุ่มนี้มักถูกคัดไปทำคราฟต์ช็อกโกแลตคุณภาพสูง ในทางกลับกัน เมล็ดที่หมักไม่สมบูรณ์จะยังฝาดและขมแหลม ส่วนเมล็ดที่หมักหรือตากไม่ดีพออาจมีความเปรี้ยวแหลมของกรดอะซิติก (คล้ายน้ำส้มสายชู) ตกค้างมาก หรือมีกลิ่นอับ กลิ่นควัน เมล็ดในกลุ่มนี้มักถูกส่งเข้าโรงงานอุตสาหกรรมเพื่อสกัดไขมันโกโก้ และนำกากไปทำผงโกโก้สำหรับชงดื่มทั่วไป ซึ่งมักผ่านการปรุงแต่งเพิ่มเติมเพื่อกลบกลิ่นรสที่ไม่พึงประสงค์ คุณประโยชน์ระดับ Superfood แม้คำว่า “Superfood” จะเป็นคำทางการตลาดมากกว่าคำทางวิทยาศาสตร์ แต่โกโก้ก็ได้รับการยกย่องในฐานะอาหารที่มีสารอาหารสูง โดยเฉพาะสารฟลาโวนอล (Flavanols) ซึ่งเป็นสารต้านอนุมูลอิสระกลุ่มโพลีฟีนอล โดยผงโกโก้ที่ไม่ปรุงแต่งยังอุดมด้วยแร่ธาตุหลายชนิด ดังตารางต่อไปนี้ สารอาหาร (ผงโกโก้ไม่หวาน 100 กรัม) ปริมาณโดยประมาณ พลังงาน 228 กิโลแคลอรี ใยอาหาร 37 กรัม โปรตีน 20 กรัม แมกนีเซียม 499 มิลลิกรัม ธาตุเหล็ก 13.9 มิลลิกรัม โพแทสเซียม 1,524 มิลลิกรัม ธีโอโบรมีน ประมาณ 2,000 มิลลิกรัม คาเฟอีน ประมาณ 230 มิลลิกรัม ที่มา: USDA FoodData Central (Cocoa, dry powder, unsweetened) สดชื่น ตื่นตัวแบบนุ่มนวล โกโก้มีคาเฟอีนน้อยกว่ากาแฟ สารกระตุ้นหลักคือธีโอโบรมีน (Theobromine) ซึ่งออกฤทธิ์อ่อนและยาวนานกว่าคาเฟอีน จึงช่วยให้รู้สึกสดชื่นโดยไม่ทำให้ใจสั่นง่ายเท่ากาแฟ นอกจากนี้ยังมีสารหลายชนิดที่เกี่ยวข้องกับระบบประสาท ช่วยให้ความรู้สึกผ่อนคลาย ดีต่อหัวใจและหลอดเลือด ฟลาโวนอลในโกโก้ช่วยกระตุ้นการสร้างไนตริกออกไซด์ ทำให้หลอดเลือดยืดหยุ่นและเลือดไหลเวียนดีขึ้น แหล่งแร่ธาตุและใยอาหาร ผงโกโก้และโกโก้นิบส์เป็นแหล่งแมกนีเซียมที่ดี ซึ่งเกี่ยวข้องกับการทำงานของกล้ามเนื้อและระบบประสาท และมีใยอาหารสูงที่ช่วยเรื่องการขับถ่าย กินโกโก้อย่างไร ให้ได้ประโยชน์เต็มที่ ภาพที่ 4 โกโก้ที่ไม่ปรุงแต่ง คือรูปแบบที่ให้ประโยชน์ต่อสุขภาพสูงสุด การรับประทานโกโก้ให้ได้ประโยชน์สูงสุด คือ ไม่ปรุงแต่งด้วยน้ำตาลทราย นม หรือครีมเทียม 🍫 3 เมนูง่าย ๆ จากโกโก้แท้ 1. โกโก้ร้อนสูตรคลีน ผงโกโก้ธรรมชาติ 1–2 ช้อนโต๊ะ ละลายในน้ำร้อนเล็กน้อย เติมนมจืดหรือนมจากพืชอุ่น ๆ 1 แก้ว เพิ่มความหวานด้วยน้ำผึ้งหรือหญ้าหวานเล็กน้อย โรยอบเชยเพิ่มความหอม 2. โยเกิร์ตโบวล์โกโก้นิบส์ โยเกิร์ตไม่หวาน 1 ถ้วย ผลไม้สดตามฤดูกาล ข้าวโอ๊ตอบ และโกโก้นิบส์ 1 ช้อนโต๊ะ ได้ทั้งความกรุบกรอบ ใยอาหาร และพลังงานสำหรับเช้าวันใหม่ 3. สมูทตี้กล้วยโกโก้ กล้วยหอมแช่แข็ง 1 ลูก ผงโกโก้ 1 ช้อนโต๊ะ เนยถั่ว 1 ช้อนชา และนม 1 แก้ว ปั่นให้เข้ากัน ความหวานธรรมชาติจากกล้วยช่วยตัดความขมของโกโก้ได้ดี จากเครื่องดื่มของชาวมายาและเงินตราแลกเปลี่ยนของชาวแอซเท็ก สู่ช็อกโกแลตที่ทุกคนหลงรัก โกโก้ได้เดินทางข้ามกาลเวลามาหลายพันปี และวันนี้เราได้รู้จักมันในอีกมิติหนึ่ง ทั้งในฐานะผลไม้ที่มีรสชาติซับซ้อน ที่บอกเล่าเรื่องราวของแหล่งปลูกและฝีมือผู้แปรรูป และในฐานะ Superfood ที่มอบประโยชน์ต่อสุขภาพเมื่อเลือกกินอย่างถูกวิธี หากคุณหยิบโกโก้สักแก้วหรือช็อกโกแลตสักชิ้น ลองใช้เวลาสัมผัสกลิ่นและรสชาติอย่างช้า ๆ มองหาความเปรี้ยวแบบผลไม้ ความขมที่กลมกล่อม และกลิ่นหอมที่ซ่อนอยู่ แล้วคุณจะพบว่า “อาหารของเทพเจ้า” ชนิดนี้มีอะไรให้ค้นหามากกว่าความหวานอย่างแน่นอน

127

รายงานผลการดำเนินงานการจัดการความรู้ ประสิทธิภาพการบริหารจัดการเพื่อการบริการ (ระบบสาธารณูปโภคเป็นพื้นฐาน) และการประยุกต์ใช้หลักการทรงงาน เพื่อเผยแพร่พระเกียรติคุณ และพระอัจฉริยภาพในพื้นที่การเรียนรู้ของพิพิธภัณฑ์

200

ผสานองค์ความรู้สู่การขับเคลื่อนความสุขที่ยั่งยืน : ถอดบทเรียนความร่วมมือ 3 องค์การมหาชน จากงานมหกรรมความสุขชุมชน ครั้งที่ 8

งานมหกรรมความสุขชุมชน ครั้งที่ 8 ภายใต้แนวคิด “แกร่งด้วยพลังภาคี สร้างเครดิตความดีเพื่อสังคม” ซึ่งจัดขึ้นเมื่อวันที่ 26 – 27 มีนาคม 2569 ณ จังหวัดกำแพงเพชร ที่ผ่านมา ประสบความสำเร็จลุล่วงไปด้วยดี จากความร่วมมือร่วมใจของหน่วยงานภาครัฐและเอกชน โดยมีศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน) และสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดกำแพงเพชร เป็นเจ้าภาพหลัก พร้อมด้วยองค์กรภาคีเครือข่ายร่วมสนับสนุน นับมาเป็นตัวอย่างหนึ่งของความร่วมมือที่ช่วยสร้างเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ เสริมสร้างความเข้มแข็งให้แก่ชุมชน และร่วมขับเคลื่อนประเทศไทยสู่สังคมคุณธรรมและความสุขที่ยั่งยืนอย่างเป็นรูปธรรม นอกจากภาพของความสำเร็จของกิจกรรมที่เป็นที่ประจักษ์แล้ว ยังสะท้อนให้เห็นถึงการบูรณาการองค์ความรู้ที่เป็นรูปธรรมของการพัฒนาสังคมเชิงองค์รวม ผ่านการเชื่อมโยงองค์ความรู้ร่วมกันของ 3 องค์การมหาชน ได้แก่ ศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน) พิพิธภัณฑ์การเกษตรเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว (องค์การมหาชน) หรือ พกฉ. และสำนักงานบริหารและพัฒนาองค์ความรู้ (องค์การมหาชน) หรือ OKMD โดยความร่วมมือในครั้งนี้ ไม่ได้เป็นเพียงการจัดแสดงนิทรรศการแบบแยกส่วน แต่เป็นการผนวกรวมองค์ความรู้หลากหลายศาสตร์เข้าด้วยกัน และย่อยองค์ความรู้ให้กลายเป็นเรื่องง่าย ๆ ใกล้ตัว สามารถลงมือทำได้จริง และตอบโจทย์การใช้ชีวิตของคนในยุคปัจจุบัน เป็น 3 มิติ ดังนี้ ความมั่นคงทางอาหารและการพึ่งพาตนเอง พกฉ. แปลงปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงสู่นวัตกรรมเชิงประจักษ์ เพื่อตอบโจทย์วิถีชีวิตคนยุคใหม่ที่ต้องเผชิญกับข้อจำกัดด้านพื้นที่ ทรัพยากร และเวลา โดยนำองค์ความรู้ “เกษตรคนเมือง” มาถ่ายทอดสู่การปฏิบัติจริงอย่างเป็นรูปธรรม เปลี่ยนความเชื่อแบบเดิม ๆ ที่ว่าการทำเกษตรต้องใช้พื้นที่มาก ด้วยการจัดสรรและบริหารจัดการทรัพยากรที่มีอยู่รอบตัวให้เกิดประโยชน์สูงสุด และนำนวัตกรรม “การปลูกผักแนวตั้ง” มาสาธิตพร้อมเปิดพื้นที่ให้ลงมือปฏิบัติจริงตั้งแต่การย้ายกล้าไม้ไปจนถึงการดูแลรักษา ช่วยพลิกข้อจำกัดทางกายภาพให้กลายเป็นพื้นที่ผลิตอาหารปลอดภัยไว้บริโภคเองได้ตลอดทั้งปี ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อการลดรายจ่ายค่าอาหารในครัวเรือน และสร้างภูมิคุ้มกันในการพึ่งพาตนเองด้านอาหารท่ามกลางวิกฤตค่าครองชีพในปัจจุบัน โดยการขับเคลื่อนหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงสู่การปฏิบัติตามวิถีบริบทต่างๆ ความดี จับต้องได้ ศูนย์คุณธรรม มุ่งหวังให้ความสุขเริ่มต้นด้วยการวางรากฐานจิตใจ ขับเคลื่อนสังคมแห่งความสุขด้วยแนวคิด “แกร่งด้วยพลังภาคี สร้างเครดิตความดีเพื่อสังคม” ผ่านกลไกระบบเครดิตความดี (Moral Credit) ที่จะบันทึกและสะสมพฤติกรรมความดี เพื่อยกย่องเชิดชูคนที่ทำความดี และสามารถนำเครดิตความดีนี้ไปเชื่อมโยงกับสิทธิประโยชน์หรือสวัสดิการชุมชนต่าง ๆ เป็นการสร้างแรงจูงใจให้เด็ก เยาวชน และประชาชนอยากทำความดีอย่างต่อเนื่อง จนกลายเป็นบรรทัดฐานใหม่ของสังคมที่อยู่ร่วมกันด้วยความเกื้อกูลและสงบสุข ซึ่งเป็นนวัตกรรมทางสังคมที่เปลี่ยนความดีให้จับต้องได้และสามารถวัดผลเป็นรูปธรรม พร้อมทั้งถอดรหัสความสำเร็จจากโรงเรียน ชุมชน และองค์กรธุรกิจต้นแบบ เพื่อพิสูจน์ว่าความซื่อสัตย์สุจริตและการมีจิตสาธารณะ สามารถสร้างระบบนิเวศที่เข้มแข็งและสร้างแรงจูงใจให้สังคมน่าอยู่ขึ้นได้จริง โดยมีคู่มือศูนย์ประสานงานเครือข่ายคุณธรรม Moral Network Center (MNC) หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ คลิก Link https://mdc.moralcenter.or.th/moral-ebook?id=901693576851886081 ทักษะชีวิต ทักษะอาชีพ และความฉลาดรู้ทางการเงิน OKMD ต่อยอดรากฐานจิตใจที่ดีสู่มิติเศรษฐกิจและทักษะชีวิต ด้วยการพัฒนา Soft Skills และทักษะอาชีพ เพื่อเตรียมความพร้อมในการรับมือกับความเปลี่ยนแปลงในโลกยุคใหม่ ผ่าน 2 กิจกรรมสร้างสรรค์ ได้แก่ กิจกรรม “เพลงดี - ดนตรีเปิดหมวก” ที่ใช้ศิลปวัฒนธรรมเป็นเครื่องมือหลักในการสร้างพื้นที่เรียนรู้และเปิดโอกาสให้เยาวชนได้ฝึกฝนทักษะไปสู่เส้นทางอาชีพสายดนตรีหรือสายสร้างสรรค์ เสริมสร้างความมั่นใจและการสื่อสารในพื้นที่สาธารณะผ่านประสบการณ์จริง และกิจกรรมบอร์ดเกม “ออมดี – The Fin Warrior” เสริมสร้างความฉลาดรู้ทางการเงินผ่านสถานการณ์จำลองทางเศรษฐกิจ ทำให้บริหารเงินไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป มุ่งปรับทัศนคติ ให้มองการณ์ไกล และพฤติกรรมการใช้เงินในชีวิตประจำวัน เพื่อติดอาวุธและสร้างภูมิคุ้มกันทางการเงินที่จำเป็นอย่างยิ่งในการบริหารจัดการสินทรัพย์ครัวเรือน ช่วยให้สามารถวางแผนชีวิตได้อย่างมั่นคง ไม่เป็นหนี้ และพร้อมรับมือกับความผันผวนทางเศรษฐกิจได้อย่างยั่งยืน จากการบูรณาการองค์ความรู้ของทั้ง 3 หน่วยงาน สะท้อนให้เห็นถึงกลไกการผสานพลังการพัฒนามนุษย์ให้ครอบคลุมในหลายมิติ ทั้งในด้านคุณธรรม ที่ทำหน้าที่เป็นแกนหลักในการวางรากฐานจิตใจ สร้างทุนทางสังคมและความซื่อสัตย์สุจริต ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญในการสร้างความเกื้อกูลกันในชุมชน ด้านทักษะชีวิตและการเงิน ที่ทำหน้าที่ติดอาวุธทางปัญญา พัฒนา Soft Skills ทักษะอาชีพ และความฉลาดรู้ทางการเงิน เพื่อให้ประชาชนมีความสามารถในการบริหารจัดการชีวิตและทรัพย์สินครัวเรือนได้อย่างมีภูมิคุ้มกันและขับเคลื่อนเศรษฐกิจอย่างมีทิศทาง และด้านมั่นคงทางกายภาพ ที่ทำหน้าที่รองรับเสถียรภาพด้านความเป็นอยู่และปากท้อง ด้วยการเปลี่ยนข้อจำกัดทางกายภาพให้เป็นพื้นที่ผลิตอาหารปลอดภัย ช่วยลดค่าครองชีพและพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืน เป็นฐานรากที่รองรับในยามวิกฤต ดังนั้น การผสานพลังการพัฒนาอย่างรอบด้านจะนำไปสู่การสร้างชุมชนที่เข้มแข็ง มีภูมิคุ้มกัน และมีความสุขที่ยั่งยืนอย่างแท้จริง

209

สร้างรายได้จากอากาศบริสุทธิ์ เข้าใจคาร์บอนเครดิต ตั้งแต่ต้นจนถึงการสร้างายได้จริง

603

ปีกมรกต อนาคตแห่งเส้นใย

เรื่องเล่าเชิงอนุรักษ์ · ศิลปาชีพ · ภูมิปัญญาไทย ปีกมรกตอนาคตแห่งเส้นใย จากผืนผ้าเก่าแก่กว่าร้อยปี สู่การอนุรักษ์แมลงพื้นบ้านไทยจากการสูญพันธุ์ “ ข้าพเจ้านั้นภูมิใจเสมอมาว่า คนไทยมีสายเลือดของช่างฝีมืออยู่ทุกคน ไม่ว่าจะเป็นชาวไร่ชาวนาหรือมีอาชีพใด อยู่สารทิศใด คนไทยมีความละเอียดอ่อน และฉับไวต่อการรับศิลปะทุกชนิด ขอเพียงแต่ให้เขามีโอกาสได้เรียนรู้และฝึกฝน เขาก็จะแสดงความสามารถออกมาให้เห็นได้ พระราชดำรัส สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวงณ ศาลาดุสิดาลัย สวนจิตรลดา วันที่ ๑๑ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๓๒ เมื่อผืนผ้ากว่าร้อยปีส่งเสียงเรียก ในห้วงเวลาที่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวงโดยเสด็จพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เยี่ยมเยียนราษฎรทั่วพระราชอาณาจักร ทรงพบว่าลำพังรายได้จากการเกษตรเพียงอย่างเดียวยังไม่เพียงพอต่อการจุนเจือ กระนั้น เรื่องราวอันทรงคุณค่าเรื่องหนึ่งไม่ได้เริ่มต้นจากท้องทุ่งหรือชายคาบ้านชาวนา หากแต่เริ่มต้นจากห้องโถงอันเงียบงามของพระที่นั่งวิมานเมฆ เมื่อสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวงทรงพบผ้าทรงสะพักเก่าแก่ที่เคยเป็นของสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้าพระบรมราชเทวีในรัชกาลที่ 5 ผ้าไหมเนื้อเดิมเปื่อยยุ่ยไปตามกาลเวลาแล้ว แต่ปีกแมลงทับสีเขียวมรกตยังคงเปล่งประกายงดงาม รากฐานแห่งพระมหากรุณาธิคุณ : มูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพ เพื่อให้การส่งเสริมอาชีพศิลปหัตถกรรมแก่ราษฎรมีความต่อเนื่องและมั่นคง ในวันที่ ๒๑ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๑๙ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ก่อตั้งมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพ ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เพื่อส่งเสริมอาชีพหัตถกรรมพื้นบ้านไทยให้คงอยู่และเจริญงอกงามภายใต้ร่มพระบารมี จุดเริ่มต้น : วันที่ปีกแมลงทับเดินทางถึงพระหัตถ์ อีกหมุดหมายสำคัญเกิดขึ้นเมื่อวันที่ ๙ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๒๖ ขณะเสด็จพระราชดำเนินเยี่ยมเยียนราษฎรที่จังหวัดสกลนคร ชาวบ้านได้ทูลเกล้าฯ ถวายปีกแมลงทับจำนวนหนึ่ง ทรงพิจารณาแล้วมีพระราชดำริว่าปีกแมลงทับมีความงดงามควรค่าแก่การนำมาใช้ประโยชน์ ชาวบ้านทูลเกล้าฯ ถวายปีกแมลงทับ ณ วันที่ ๙ พฤศจิกายน ๒๕๒๖ วิกฤตที่มองไม่เห็น : เมื่อความนิยมนำไปสู่การสูญพันธุ์ ยิ่งผลิตภัณฑ์จากปีกแมลงทับได้รับความนิยมมากขึ้น ความต้องการปีกแมลงทับก็เพิ่มสูงขึ้น ชาวบ้านเริ่มจับแมลงทับที่ยังมีชีวิต เด็ดปีกขาย แล้วนำตัวแมลงไปทำอาหาร ทำให้แมลงทับไม่มีโอกาสผสมพันธุ์และวางไข่ จึงมีพระราชดำริให้ศึกษา ค้นคว้า และวิจัยการเพาะเลี้ยงแมลงทับอย่างจริงจัง เพื่อป้องกันปัญหาการสูญพันธุ์ในอนาคต แมลงทับ : อัญมณีแวววาวดั่งโลหะแห่งป่าเขตร้อน แมลงทับเป็นแมลงในกลุ่มด้วงปีกแข็ง จัดอยู่ในอันดับ Coleoptera วงศ์ Buprestidae ปีกมีสีเป็นมันแวววาวหลากหลาย พบมากในป่าเขตร้อน โดยแมลงทับในประเทศไทยแบ่งออกเป็น ๓ กลุ่มใหญ่ ได้แก่ 1. แมลงทับแคระมีขนาดเล็ก ลำตัวยาว ๓–๕ เซนติเมตร ปีกสีดำมัน มักเป็นศัตรูของพืชหลายชนิด 2. แมลงทับป่ามีขนาดใหญ่ ลำตัวยาว ๖–๗ เซนติเมตร ปีกสีสวยสดหลากหลาย ส่วนใหญ่เป็นศัตรูของไม้ในป่า 3. แมลงทับบ้านมีขนาดปานกลาง ลำตัวยาว ๓–๔ เซนติเมตร ปีกสีเขียวมรกตเป็นมันวาว เป็นกลุ่มที่นำมาใช้ประดิษฐ์เป็นเครื่องประดับและผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ วงจรชีวิตอันซับซ้อนกว่า ๒ ปีเต็ม การศึกษาวิจัยพบว่า วงจรชีวิตของแมลงทับใช้เวลากว่า ๒ ปีเต็ม แบ่งออกเป็น ๕ ระยะ ดังนี้ ระยะไข่ ใช้เวลา ๒–๓ เดือน ฝังอยู่ในดินบริเวณโคนต้นพืชอาหาร ระยะหนอน วัย ๑–๔ ประมาณ ๓–๔ เดือน แทะกินรากพืช ระยะหนอน วัย ๕ ยาวนาน ๑๒–๑๕ เดือน อาศัยอยู่ในปลอกดิน ระยะดักแด้ ประมาณ ๓ เดือน อาศัยในปลอกดิน ระยะตัวเต็มวัย ประมาณ ๑–๓ สัปดาห์ เป็นช่วงออกหากินและผสมพันธุ์ วงจรชีวิตและตัวเต็มวัย กรงเพาะเลี้ยงแมลงทับแห่งแรกและแห่งเดียวของประเทศไทย ผลจากพระราชดำริและการวิจัยอย่างต่อเนื่อง ทำให้มีการก่อสร้างกรงเพาะเลี้ยงแมลงทับชนิดถาวรขนาดใหญ่แห่งแรกและแห่งเดียวของประเทศไทยที่จังหวัดสระแก้ว โครงสร้างเป็นท่อเหล็กกลมกรุด้วยลวดตาข่าย สูง ๖ เมตร พื้นที่ ๑,๐๐๐ ตารางเมตร กรงเพาะเลี้ยงแมลงทับชนิดถาวรขนาดใหญ่แห่งแรกและแห่งเดียวของประเทศไทยที่จังหวัดสระแก้ว ปีกมรกตสู่งานหัตถศิลป์อันประณีต ปีกแมลงทับเปรียบดั่งอัญมณีจากธรรมชาติที่สร้างมูลค่าให้แก่ผลิตภัณฑ์หัตถกรรมหลากหลายชนิด ไม่ว่าจะเป็นเครื่องประดับ กล่องเงิน ประติมากรรมรูปสัตว์มงคล ตุ๊กตาไม้โมกมัน และหุ่นกินรี นอกจากการนำปีกแมลงทับมาใช้ทั้งชิ้นแล้ว ยังสามารถตัดเป็นเส้นใยสั้น ๆ นำมาสาน ถัก หรือทอ เพื่อสร้างพื้นผิวและลวดลายใหม่ ๆ ที่เพิ่มมูลค่าให้แก่ผลิตภัณฑ์ได้อีกด้วย ปีกมรกตที่เปล่งประกายข้ามกาลเวลา จากผืนผ้าเก่าแก่ที่พบในพระที่นั่งวิมานเมฆ สู่โครงการอนุรักษ์ที่ช่วยชีวิตทั้งแมลงและราษฎร เรื่องราวของปีกมรกตคือบทพิสูจน์ถึงพระมหากรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้ ที่ทรงห่วงใยทั้งศิลปะ วัฒนธรรม ธรรมชาติ และชีวิตของประชาชน วันนี้แสงสะท้อนจากปีกแมลงทับสีเขียวมรกตยังคงแวววาวอยู่บนผลิตภัณฑ์หัตถกรรมไทย เป็นสัญลักษณ์แห่งพระราชปณิธานที่ยั่งยืนข้ามกาลเวลา

450

คลิกเพื่อเปิดไฟล์

ไขความลับที่ซ่อนอยู่ในดิน

3 สูตร ปลุกดินให้ตื่น คืนชีวิต

358

เคล็ดไม่ลับ เลือกทุเรียนแบบมือโปร

335

แหนแดงโรงงานผลิตปุ๋ยไนโตรเจนทางชีวภาพ-01

362

หยุดเผา = ปุ๋ย

ทุกครั้งที่จุดไฟเผา คุณกำลังเผาเงินในกระเป๋าของตัวเอง เศษพืชที่คิดว่าไร้ค่า แท้จริงคือปุ๋ยธรรมชาติที่ช่วยลดต้นทุนในรอบการเพาะปลูกถัดไปหลายร้อยหลายพันบาทต่อไร่ นอกจากนี้ ความร้อนยังทำให้ดินแน่นทึบ ทำลายโครงสร้างดิน และฆ่าจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์ ทั้งยังก่อมลพิษ ฝุ่น PM 2.5 ที่ทำลายสุขภาพ เศษซากพืชหลังการเก็บเกี่ยวประกอบไปด้วยธาตุอาหารหลัก 3 ตัว ที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโตของพืช ดังนี้ - มีไนโตรเจน (N) ช่วยเร่งการเจริญเติบโต สร้างใบ เพิ่มความเขียว - ฟอสฟอรัส (P) ช่วยเร่งการแตกใบและการผสมเกสร เพิ่มความแข็งแรงให้ลำต้น - โพแทสเซียม (K) ช่วยเพิ่มผลผลิต เพิ่มขนาด น้ำหนัก และรสชาติ

335

การเข้าใช้งานระบบ Smart farm Iot EP. 4

355

การลงโปรแกรมควบคุมระบบ EP.3

413

การประกอบชุดวงจร Smart Farm loT งบหลักร้อย EP.2

การต่อวงจรฮาร์ดแวร์ถือเป็นก้าวแรกที่สำคัญในการสร้างระบบฟาร์มอัจฉริยะ (Smart Farm IOT ) คลิปองค์ความรู้นี่จะชวนทุกท่านมาดู "ขั้นตอนการต่อวงจร" เพื่อเชื่อมต่ออุปกรณ์เซ็นเซอร์และตัวควบคุมปั๊ม น้ำ เข้ากับบอร์ดคอมพิวเตอร์จิ๊ว (MCU) อย่างถูกต้องและปลอดภัย ภายในคลิปวิดีโอนี้ จะอธิบายวิธีเดินสายไฟและเสียบช่องสัญญาณทีละสเต็ป ผ่าน 3 ส่วนหลัก ๆ คือ 1. ขั้นตอนการต่อรีเลย์ (Relay) ตัวควบคุมการเปิด - ปิดระบบน้ำ 2. ขั้นตอนการต่อเซ็นเซอร์ (DHT 11) ตัววัดอุณหภูมิและความชื้น (พร้อมทริคสำคัญป้องกัน อุปกรณ์พัง) 3. ขั้นตอนการต่อจอแสดงผล ผ่านช่องสัญญาณข้อมูลบนบอร์ดมาเรียนรู้วิธีการต่อสายอุปกรณ์ให้ถูกต้องและเรียบร้อย เพื่อเตรียมความพร้อมของตัวเครื่อง ก่อนที่ เราจะไปลุยต่อในขั้นตอนการลงโปรแกรมสั่งการในตอนถัดไปกัน

394

องค์ความรู้ เรื่อง | เจาะลึกอุปกรณ์ Smart Farm loT งบหลักร้อย EP.1

คุณเคยคิดไหมว่า... สวนธรรมดา ๆ ของเรา จะสามารถรดน้ำเองได้ ตรวจสภาพดินได้ หรือสั่งงานผ่าน มือถือได้ โดยที่เราไม่ต้องเดินไปเปิดวาล์วน้ำเองเลย หลายคนพอได้ยินคำว่า "Smart Farm loT" ก็มักจะนึกถึงระบบใหญ่โตราคาเป็นหมื่นเป็นแสน แต่ความจริงแล้วหัวใจของระบบนี้ขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยีขนาดเล็ก ที่ราคาจับต้องได้ ใน EP.1 นี้ เราจะพาทุกคนมาแกะกล่องทำความรู้จักกับ "ชุดอุปกรณ์ Smart Farm loT งบหลักร้อย" ที่จะเปลี่ยนความเข้าใจเดิม ๆ และช่วยให้คุณเริ่มต้นสร้างระบบฟาร์มอัจฉริยะด้วยตัวเองได้ง่าย ๆ มาดูกันว่าแบงค์ร้อยไม่กี่ใบจะให้อะไรกับสวนของเราได้บ้าง