คลังต้นไม้แห่งการเรียนรู้
เขยตายแม่ยายชักปรก
เขยตายแม่ยายชักปรก
| ชื่อไทย | เขยตายแม่ยายชักปรก |
| ชื่ออื่น | ส้มชื่น ศรีชมชื่น น้ำข้าวต้น พิษนาคราช ประยงค์ใหญ่ กระรอกน้ำ มันหมู ลูกเขยตาย เขยตายแม่ยายชักลาก เขยตายแม่ยายชักปรก |
| ชื่อวิทยาศาสตร์ | Glycosmis pentaphylla (Retz.) DC. |
| ชื่อวงศ์ | RUTACEAE |
| ลักษณะวิสัย | จัดเป็นพรรณไม้พุ่มกึ่งไม้ยืนต้นขนาดเล็ก มีความสูงได้ประมาณ 2-4 เมตร แตกกิ่งก้านต่ำตั้งแต่โคนต้นเป็นพุ่มเตี้ย ลำต้นเป็นเหลี่ยม เปลือกลำต้นเรียบเป็นสีน้ำตาลอมเทา ผิวลำต้นตกกระเป็นวงสีขาว ใบออกดกทึบ |
| ลักษณะใบ | ใบเป็นใบประกอบแบบขนนก ออกเรียงสลับตรงข้ามหรือกึ่งตรงข้าม มีใบย่อยประมาณ 3-5 ใบ ลักษณะของใบย่อยเป็นรูปรีหรือรูปไข่กลับ ปลายใบแหลมถึงกลม โคนใบสอบเรียว ส่วนขอบใบเรียบหรือมีรอยจักตื้น ใบมีขนาดกว้างประมาณ 3-5 เซนติเมตร และยาวประมาณ 8-14 เซนติเมตร แผ่นใบเรียบ ผิวใบทั้งสองด้านมีจุดต่อม หลังใบเรียบลื่นสีเขียวเข้มเป็นมัน ส่วนท้องใบเรียบเป็นสีอ่อนกว่า ใบด้านบน ๆ จะมีสีแดงที่ฐาน |
| ลักษณะดอก | ออกดอกเป็นช่อเชิงลดแยกแขนงหรือออกเป็นกระจุกประมาณ 12-15 ดอก ยาวประมาณ 10-30 เซนติเมตร ดอกมีขนาดเล็กเป็นสีขาว มีกลิ่นหอม โดยจะออกตามซอกใบและที่ปลายกิ่ง กลีบดอกเป็นสีขาว มี 5 กลีบ ขนาด 4-5 x 2-2.5 มิลลิเมตร เรียงซ้อนกันเป็นวง ผิวมีต่อมจุด รูปไข่กลับ ส่วนกลีบเลี้ยงที่โคนเชื่อมติดกัน ปลายแยกออกเป็น 5 แฉก ยาวประมาณ 1-1.5 มิลลิเมตร รูปแหลมกึ่งรูปไข่ มีขนอ่อนที่ส่วนปลาย มีใบประดับหุ้ม โดยชั้นบนจะมี 5 กลีบใหญ่ และมีส่วนย่อยเล็ก ๆ หลายอัน |
| ลักษณะเมล็ด | เมล็ดมีลักษณะกลม เป็นลาย |
| ลักษณะผล | ลักษณะของผลเป็นรูปทรงกลมขนาดเล็ก มีขนาดกว้างประมาณ 1-1.2 เซนติเมตร และยาวประมาณ 1.18 เซนติเมตร ปลายผลแหลม ผิวผลเรียบ ผลอ่อนเป็นสีเขียว เมื่อสุกแล้วจะเปลี่ยนเป็นสีชมพูใส ฉ่ำน้ำ มีรสหวาน ภายในผลมีเมล็ดสีดำ 1 เมล็ด ติดผลในช่วงประมาณเดือนมีนาคม |
| สรรพคุณ | ลดระดับน้ำตาลในเลือด แก้เบาหวาน เป็นยาลดไข้ แก้ไอ แก้โรคบิด ท้องเดิน ขับน้ำนม แก้โรคตับ แก้โรคผิวหนังพุพอง เป็นยากระทุ้งพิษ แก้พิษฝีทั้งภายในและภายนอก ใช้เป็นยาแก้หิด |
| สถานที่ | ฐานต้นไม้แห่งการเรียนรู้ |