คลังต้นไม้แห่งการเรียนรู้

30 มิถุนายน 2564
110

เขยตายแม่ยายชักปรก

พืชสมุนไพร

เขยตายแม่ยายชักปรก

ชื่อไทย เขยตายแม่ยายชักปรก
ชื่ออื่น ส้มชื่น ศรีชมชื่น น้ำข้าวต้น พิษนาคราช ประยงค์ใหญ่ กระรอกน้ำ มันหมู ลูกเขยตาย เขยตายแม่ยายชักลาก เขยตายแม่ยายชักปรก
ชื่อวิทยาศาสตร์

Glycosmis pentaphylla (Retz.) DC.

ชื่อวงศ์ RUTACEAE
ลักษณะวิสัย

จัดเป็นพรรณไม้พุ่มกึ่งไม้ยืนต้นขนาดเล็ก มีความสูงได้ประมาณ 2-4 เมตร แตกกิ่งก้านต่ำตั้งแต่โคนต้นเป็นพุ่มเตี้ย ลำต้นเป็นเหลี่ยม เปลือกลำต้นเรียบเป็นสีน้ำตาลอมเทา ผิวลำต้นตกกระเป็นวงสีขาว ใบออกดกทึบ

ลักษณะใบ

ใบเป็นใบประกอบแบบขนนก ออกเรียงสลับตรงข้ามหรือกึ่งตรงข้าม มีใบย่อยประมาณ 3-5 ใบ ลักษณะของใบย่อยเป็นรูปรีหรือรูปไข่กลับ ปลายใบแหลมถึงกลม โคนใบสอบเรียว ส่วนขอบใบเรียบหรือมีรอยจักตื้น ใบมีขนาดกว้างประมาณ 3-5 เซนติเมตร และยาวประมาณ 8-14 เซนติเมตร แผ่นใบเรียบ ผิวใบทั้งสองด้านมีจุดต่อม หลังใบเรียบลื่นสีเขียวเข้มเป็นมัน ส่วนท้องใบเรียบเป็นสีอ่อนกว่า ใบด้านบน ๆ จะมีสีแดงที่ฐาน

ลักษณะดอก

ออกดอกเป็นช่อเชิงลดแยกแขนงหรือออกเป็นกระจุกประมาณ 12-15 ดอก ยาวประมาณ 10-30 เซนติเมตร ดอกมีขนาดเล็กเป็นสีขาว มีกลิ่นหอม โดยจะออกตามซอกใบและที่ปลายกิ่ง กลีบดอกเป็นสีขาว มี 5 กลีบ ขนาด 4-5 x 2-2.5 มิลลิเมตร เรียงซ้อนกันเป็นวง ผิวมีต่อมจุด รูปไข่กลับ ส่วนกลีบเลี้ยงที่โคนเชื่อมติดกัน ปลายแยกออกเป็น 5 แฉก ยาวประมาณ 1-1.5 มิลลิเมตร รูปแหลมกึ่งรูปไข่ มีขนอ่อนที่ส่วนปลาย มีใบประดับหุ้ม โดยชั้นบนจะมี 5 กลีบใหญ่ และมีส่วนย่อยเล็ก ๆ หลายอัน

ลักษณะเมล็ด

เมล็ดมีลักษณะกลม เป็นลาย

ลักษณะผล

ลักษณะของผลเป็นรูปทรงกลมขนาดเล็ก มีขนาดกว้างประมาณ 1-1.2 เซนติเมตร และยาวประมาณ 1.18 เซนติเมตร ปลายผลแหลม ผิวผลเรียบ ผลอ่อนเป็นสีเขียว เมื่อสุกแล้วจะเปลี่ยนเป็นสีชมพูใส ฉ่ำน้ำ มีรสหวาน ภายในผลมีเมล็ดสีดำ 1 เมล็ด ติดผลในช่วงประมาณเดือนมีนาคม

สรรพคุณ

ลดระดับน้ำตาลในเลือด แก้เบาหวาน เป็นยาลดไข้ แก้ไอ แก้โรคบิด ท้องเดิน ขับน้ำนม แก้โรคตับ แก้โรคผิวหนังพุพอง เป็นยากระทุ้งพิษ แก้พิษฝีทั้งภายในและภายนอก ใช้เป็นยาแก้หิด

สถานที่ ฐานต้นไม้แห่งการเรียนรู้
Share this: