Curcuma longa L.

“ขมิ้นชัน” หรือ “ขมิ้นไข” ลักษณะเหง้าหลักเป็นรูปไข่ มีแง่งแตกแขนงรูปทรงกระบอกคล้ายนิ้วมือ ผิวนอกสีเหลืองถึงสีเหลืองน้ำตาล เนื้อในสีส้มอมเหลือง หรือสีเหลืองทอง มีกลิ่นหอมเฉพาะตัว ให้รสขม ฝาดและเฝื่อน

ให้ประโยชน์และสรรพคุณในการดูแลรักษาสุขภาพทั้งภายในและภายนอก คือ ช่วยเจริญอาหาร บำรุงธาตุ ฟอกเลือด แก้ท้องอืดเฟ้อ แน่นจุกเสียด รักษาโรคกระเพาะ และช่วยกำจัดเชื้อรา ลดอาการผดผื่นคัน แก้กลากเกลื้อน ถอนพิษแมลงสัตว์กัดต่อย สมานแผลสด หรือนำมาผสมกับยานวด เพื่อช่วยคลายเส้น แก้เคล็ดขัดยอกและบำรุงผิว นิยมใช้ในการประกอบอาหาร ได้แก่ แกงเหลือง แกงกะหรี่ และต้มปลาเนื่องจากขมิ้นชันช่วยในการดับกลิ่นคาวปลา นอกจากนี้ยังใช้ในการทำขนมคือ ข้าวเหนียวเหลือง ซึ่งเป็นขนมที่ทำขึ้นในช่วงเทศกาล จัดอยู่ในชุดเครื่องเซ่นไหว้หรือพิธีบูชาข้าว

การนำมาใช้: ใช้เหง้าแก่สด ฝนกับน้ำ ทาบริเวณที่เป็นฝี แผลพุพอง อักเสบจากแมลงสัตว์กัดต่อย หรือใช้เหง้าแก่แห้งบดเป็นผงละเอียดทาบริเวณที่เป็นเม็ดผื่นคัน หรือตำแล้วนำไปพอกบริเวณที่เป็นเชื้อรา ในส่วนของการนำไปใช้ในเมนูข้าวเหนียวเหลือง ให้ใช้เหง้าแก่สดตำคั้นน้ำนำไปผสมกับข้าวเหนี่ยว