Zingiber ottensii Valeton

ลำต้นมีสีดำอมม่วง ออกดอกเป็นช่อจากโคนต้นแทงขึ้นมาจากเหง้าใต้ดิน ผิวเหง้าเป็นมัน ไพลดำที่มีอายุ 1 ปี หัวข้างในไม่เป็นสีดำ แต่ถ้าที่มีอายุมากว่า 3 ปีขึ้นไป เนื้อภายในเหง้าจะเป็นสีม่วงอมน้ำตาล

สรรพคุณของไพลดำเป็นยาอายุวัฒนะบำรุงร่างกาย รักษาอาการเคล็ดขัดยอก ฟกช้ำ แก้เหน็บชา แก้อาการช้ำใน ช่วยสมานแผล สลายลิ่มเลือดที่แข็งตัว ขับประจำเดือน สามารถนำไปประกอบอาหารเป็นเครื่องแกงได้ หรือนำไปใส่ในต้มยำแทนข่าได้ๆ

คนโบราณเชื่อว่า ไพลดำช่วยในเรื่องของการอยู่ยงคงกระพันคู่กันกับเหล็กไหล “เหล็กไหล-ไพลดำ” ผู้ใดที่มีเหล็กไหลหรือพกเหล็กไหลติดตัว ต้องปลูกว่านไพลดำไว้บริเวณบ้านด้วย  

การนำมาใช้: ใช้เหง้านำไปโขลกกรองเอาเฉพาะน้ำมาดื่ม หรือบดเป็นผงผสมกับน้ำผึ้ง ปั้นเป็นยาลูกกลอน รับประทานเช้า-เย็นครั้งละ 2-3 เม็ด ช่วยเจริญอาหาร  นอกจากนี้นำมันจากเหง้าทา ใช้ทาแก้เหน็บชา และเส้นตึง