Clerodendrum paniculatum L.

เป็นไม้พุ่มสูง มีลำต้นตรงเป็นเหลี่ยม ไม่มีกิ่ง แต่มีก้านใบแตกออกจากตรงลำต้นโดยตรง ลำต้นสูงได้ถึง 3 เมตร เปลืองต้นมีลักษณะเรียบ เป็นสีน้ำตาลแกมเขียว ขยายพันธุ์ด้วยการใช้เมล็ด

ใบเป็นใบเดี่ยวออกเรียงตรงข้ามสลับตั้งฉาก ใบเป็นฝ่ามือรูปไข่กว้างหรือรูปไข่เกือบกลม ใบกว้างประมาณ 7-38 เซนติเมตร ยาวประมาณ 4-40 เซนติเมตร ขอบใบหยักเว้าลึกเป็นแฉก 3-7 แฉก ปลายแฉกจะแหลม ฐานใบเป็นรูปหัวใจ ขอบใบเป็นจักคล้ายฟันเลื่อย ผิวใบมีขน หลังใบมีสีเขียวเข้ม ท้องใบมีขนสากระคายมือ มีสีอ่อนกว่า ก้านใบยาวประมาณ 3-15 เซนติเมตร

ดอกเป็นช่อแยกแขนงขนาดใหญ่ที่ปลายยอด ดอกมีสีแดงหรือสีส้ม ช่อดอกเป็นชั้นคล้ายฉัตรหรือรูปไข่ ขนาดช่อดอกกว้างประมาณ 20-30 เซนติเมตร และยาวประมาณ 30-35 เซนติเมตร ก้านช่อดอกเป็นเหลี่ยม กลีบดอกสมมาตรด้านข้าง กลีบดอกมี 5 กลีบ กลีบดอกเชื่อมติดกันเป็นหลอดยาว ยาวประมาณ 2 มิลลิเมตร กลีบเลี้ยงเป็นรูประฆังสีส้มแดง มี 5 กลีบ โคนเชื่อมกัน ปลายแยกออกเป็น 5 กลีบ เป็นรูปหอก ดอกเล็กที่ออกเป็นช่อเป็นชั้นคล้ายฉัตรมีอยู่ 2 ชนิด ดอกขาวเรียกนมสวรรค์ตัวผู้ ดอกแดงเรียกนมสวรรค์ตัวเมีย

ผลกลม มีขนาดเล็กสีเขียว ผลผนังชั้นในแข็ง ทรงกลม มี 2-4 พู มีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 5-9 เซนติเมตร ผลเมื่อสุกจะเป็นสีน้ำเงินแกมเขียวหรือสีดำ ในผลมี 1 เมล็ด

ช่วยลดไขมันในเส้นเลือด ลดความดันโลหิต แก้ไข้ ไข้มาลาเรีย ไข้เหนือ แก้วัณโรค รักษาอาการแน่นอก แก้ลมในทรวงอก ขับเสมหะ แก้ปวดท้อง ขับลม ใช้เป็นยาถ่าย แก้โลหิตในท้อง รักษาฝี ฝีฝักบัว ฝีกาฬ ฝีดาษ ฝีภายใน พิษจากแมลงสัตว์กัดต่อย แก้อักเสบจากตะขาบและแมงป่องกัด รักษาอาการปวดข้อและปวดประสาท บำรุงน้ำนม