Kaempferia parviflora Wall. ex Baker

กระชายดำอยู่ในวงศ์เดียวกับขิง มีเหง้าเล็กลักษณะค่อนข้างกลมเรียงต่อกันคล้ายปุ่ม ผิวเหง้ามีสีน้ำตาลอ่อนถึงสีน้ำตาลเข้ม เนื้อในมีสีม่วงเข้มไปจนถึงสีม่วงดำ มีกลิ่นหอมฉุนและให้รสชาติขมเล็กน้อย

เชื่อกันว่ากระชายดำช่วยในเรื่องของการอยู่ยงคงกระพัน ฟันแทงไม่เข้า บรรดาทหารก่อนออกไปสนามรบจะพกกระชายดำติดตัวไปด้วย บ้างอมไว้ในปากขณะสู้รบกับข้าศึก จึงเป็นว่านที่ต้องมีพิธีกรรมและฤกษ์ยามตั้งแต่การปลูกครั้งแรกไปจนถึงการเก็บกู้ และเป็นภูมิปัญญาชาวบ้านที่ต้องพกกระชายดำติดถุงย่ามไว้ตลอดเวลาก่อนออกไปหาของป่า สำหรับกินเพื่อเพิ่มพละกำลังไม่ให้เหนื่อยและแก้ปวดเมื่อย

การนำมาใช้: .ใช้เหง้าดองกับเหล้าขาวหรือน้ำผึ้ง ทิ้งไว้ประมาณ 1-3 เดือน จะได้น้ำสีแดง ใช้ดื่มเป็นประจำทุกเช้า ที่ศูนย์เรียนรู้ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงบ้านโนนรังบูรพา พ่อจันทร์ที ประทุมภา ประธานศูนย์ฯ ดื่มน้ำหมักกระชายดำสูตรของศูนย์ฯ เป็นประจำทุกเช้าเป็นยาบำบัดรักษาตัวเองเบื้องต้น